پهلوانِ شاهنامه در انتظار ناجی؛ مسئولان کرمانشاه برای «سان رستم» چه کردهاند؟
به گزارش خبرنگار صالح نگار به نقل از فرنیوز، گوردخمه «سان رستم» (سان رووسهم) در دهستان عثمانوند کرمانشاه، در حالی به عنوان یکی از منحصربهفردترین آثار باستانی استان شناخته میشود که به دلیل نبود زیرساختهای حفاظتی و راه دسترسی مناسب، در میان غبار بیتوجهیها روزگار میگذراند.
گوردخمه سان رستم که به دلیل قرارگیری در سطح هموار دشت و نه در ارتفاع صخرهها، نمونهای نایاب در معماری تدفین ایران باستان محسوب میشود، این روزها بدون هیچگونه تابلوی راهنما یا محافظت فیزیکی، در دل طبیعتی بکر رها شده است.
معمایی که خاک میخورد
سان رستم برخلاف اکثر گوردخمههای مادی، هخامنشی و ساسانی که در دل کوه تراشیده شدهاند، مانند یک سنگنوشتِ عظیم در میان دشت خودنمایی میکند. کارشناسان معتقدند این موقعیت مکانی، ظرفیتی استثنایی برای جذب گردشگران تاریخی و طبیعتگردان ایجاد کرده است؛ اما آنچه امروز در «چنار علیا» به چشم میخورد، نه یک سایت گردشگری مدیریتشده، بلکه میراثی است که تنها نامی از آن در کتابهای باستانشناسی باقی مانده است.
هشدار به میراث فرهنگی؛ خطر در کمین است
نبودِ حصارکشی و فقدان نظارت مستمر بر این محوطه، گوردخمه سان رستم را در برابر عوامل انسانی و طبیعی آسیبپذیر کرده است. در حالی که استان کرمانشاه همواره داعیهدار قطب گردشگری تاریخی غرب کشور است، غفلت از چنین اثر کمنظیری که قدمت آن هنوز در هالهای از ابهام است، نشان از ضعف در مدیریت و برنامهریزیهای کلان گردشگری دارد.
آیا باید منتظر ماند تا این اثر نیز همچون بسیاری از گوردخمههای بینامونشان دیگر، دستخوش حفاریهای غیرمجاز یا تخریبهای فرسایشی شود و سپس مسئولان برای ثبت یا مرمت آن به تکاپو بیفتند؟
مطالبه از مسئولان
فعالان حوزه میراث فرهنگی و گردشگری از اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه خواستارند تا با شفافسازی درباره وضعیت حقوقی و حفاظتی این اثر، پاسخ دهند که «طرح گردشگری دهستان عثمانوند و سان رستم» در کدام کشویِ فراموشی بایگانی شده است؟
گردشگرانِ تشنه دیدنِ تاریخ، نمیتوانند منتظر وعدههای بیپایان بمانند. سان رستم، سندی از تمدن کهن این دیار است؛ آن را پیش از آنکه دیر شود، دریابید.
در فاصله ۵۶ کیلومتری مرکز استان کرمانشاه و در میان دشتهای سرسبز دهستان عثمانوند، اثر باستانی منحصربهفردی قرار دارد که نه تنها نماد فرهنگ و تاریخ این دیار است، بلکه به دلیلی معمایی و غیرعادی، نگاه هر پژوهشگر تاریخ را به خود خیره میکند؛ «سان رستم» (سان رووسهم). اما در کمال تاسف، این گوردخمهی اسرارآمیز که تنها نمونه مشابه آن در سرپلذهاب یافت شده، امروز بیش از آنکه مورد توجه گردشگران باشد، در حصارِ «بیتوجهی متولیان امر» گرفتار شده است.
معمایی که خاک میخورد
سان رستم برخلاف تمام گوردخمههای تاریخی (مادی، هخامنشی و ساسانی) که در دل صخرهها و ارتفاعات صعبالعبور حفر شدهاند، بر روی زمینی هموار در کنار رودخانه «جزمان» قرار دارد. همین موقعیت استثنایی، آن را به یک پدیده باستانشناسی تبدیل کرده است. با این حال، پرسش اصلی اینجاست: «چرا این اثر که میتواند قطب گردشگری منطقه عثمانوند باشد، فاقد ابتداییترین زیرساختهای گردشگری است؟»
از نبود تابلو تا فقدان امنیت
گشتوگذاری میدانی در مسیر رسیدن به این گوردخمه، نشان از کمبودهای عمیق دارد. نه تابلوی راهنمایی استانداردی که گردشگر را هدایت کند، نه زیرساختِ جادهای مناسب و نه حتی حفاظتی که از این اثر در برابر آسیبهای انسانی و حفاریهای غیرمجاز جلوگیری کند. در حالی که کشورهای دیگر برای کشف چنین اثر تاریخی، میلیاردها تومان هزینه تبلیغات میکنند، در کرمانشاه، این اثر عظیم که ابعادی شبیه به یک ساختمان متوسط دارد، به حال خود رها شده است.
هشدار به میراث فرهنگی: وقتِ «پاسخگویی» است
فقدان نقشونگار و کتیبه روی این گوردخمه، نه تنها دلیلی بر بیاهمیت بودن آن نیست، بلکه بر اهمیت مطالعاتی آن میافزاید. کارشناسان میگویند این مکان نیاز به تعیین تکلیف فوری دارد؛ آیا یک گوردخمه ناتمام است؟ یا متعلق به دورهای خاص که هنوز کشف نشده؟ اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه تاکنون چه اقدام تخصصی برای «پژوهش» و «حفاظت» از سان رستم انجام داده است؟
آیا باید منتظر ماند تا این میراثِ ملی نیز همانند بسیاری از آثار مشابه، زیر سایه فرسایش طبیعی یا تخریب انسانی، هویت خود را از دست بدهد و تنها نامی از آن در آرشیوها باقی بماند؟
مطالبهگری از جنسِ مردم
دهستان عثمانوند با اقلیمی بینظیر و جاذبههای طبیعی (همچون روستاهای چنار و دره بادام)، پتانسیل تبدیل شدن به مقصد اول گردشگری تاریخی-طبیعی غرب کشور را دارد. اما گردشگر چگونه باید به جایی سفر کند که هیچ «نشان و راهی» ندارد؟
ما به عنوان صدای مردم و فعالان رسانهای استان، از مسئولان میراث فرهنگی و استانداری کرمانشاه مطالبه میکنیم:
۱. طرح جامع گردشگری برای منطقه عثمانوند و تعیین تکلیف حریم حفاظتی سان رستم را شفافسازی کنند.
. اعتبار ویژهای برای نصب تابلوهای راهنما و ایمنسازی این محوطه اختصاص دهند.
۳. وضعیت این گوردخمه را در تقویم رویدادهای گردشگری استان بگنجانند.
پایان گزارش/
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰