در صورت عدم پرداخت حق بیمه کارگران توسط کارفرما تکلیف چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم
بنام خدایی که نفس کشیدن و حیاتم به اذن اوست
در صورت عدم پرداخت حق بیمه کارگران توسط کارفرما تکلیف چیست ؟
در قانون کار و تأمین اجتماعی ایران، عدم پرداخت حق بیمه کارگران توسط کارفرما یک تخلف جدی محسوب می‌شود و هم برای کارگر و هم برای کارفرما آثار مهمی دارد.

تکلیف قانونی کارفرما طبق ماده ۱۴۸ قانون کار: کارفرما مکلف است تمام کارگران شاغل را نزد سازمان تأمین اجتماعی بیمه کند و حق بیمه را ماهانه پرداخت نماید. طبق قانون تأمین اجتماعی: اگر کارفرما بیمه را پرداخت نکند: سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند بازرسی انجام دهد. سابقه‌ کارگر را بر اساس گزارش بازرسی ثبت کند. حق بیمه را با جریمه (حدود ۲٪ در ماه) از کارفرما وصول کند.
در وضعیت حقوقی کارگر : اگر بیمه پرداخت نشده باشد، کارگر مقصر نیست و همچنان حقوق قانونی او محفوظ است.
در اینجا کارگر می‌تواند: درخواست بازرسی از کارگاه بدهد. از طریق شکایت در شعبه تأمین اجتماعی، سابقه خود را ثبت کند. در صورت لزوم از طریق شکایت در اداره کار پیگیری نماید.
مراحل پیگیری توسط کارگر:
۱ – ) مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی کارگر باید به شعبه‌ای که کارگاه تحت پوشش آن است مراجعه کند و درخواست بازرسی از کارگاه را بدهد. اگر کارفرما قرارداد یا لیست بیمه ارائه نکرد، کارگر می‌تواند با مدارک اشتغال (فیش حقوقی، واریزی بانکی، پیام‌های کاری، شهادت همکاران، کارت حضور و غیاب و…) سابقه خود را اثبات کند.
۲ – ثبت سابقه از طریق بازرسی بازرس تأمین اجتماعی:
بازرس به محل کار مراجعه می‌کند. اشتغال کارگر را تأیید می‌کند. حتی اگر کارفرما همکاری نکند، بازرس می‌تواند سابقه را ثبت کند. ۳ – مطالبه بیمه از

کارفرما سازمان تأمین اجتماعی:

حق بیمه را همراه با جریمه از کارفرما دریافت می‌کند. سابقه را برای کارگر ثبت می‌کند.
۴ – شکایت در اداره کار : (در صورت لزوم اگر علاوه‌بر بیمه، سایر حقوق کارگر هم تضییع شده باشد (مثلاً حقوق معوقه، اضافه‌کار، سنوات و…)، کارگر می‌تواند در اداره کار طرح دعوا کند.
پیامدهای قانونی برای کارفرما : جریمه تأخیر بیمه (حدود ۲٪ ماهانه) الزام به پرداخت کل حق بیمه ، ثبت سابقه کارگر حتی بدون رضایت کارفرما ، امکان ارجاع پرونده به هیات تشخیص و حل اختلاف در موارد شدید، امکان تعقیب کیفری طبق ماده ۱۸۳ قانون کار و قانون تأمین اجتماعی نکته مهم عدم پرداخت بیمه سبب از بین رفتن سابقه کارگر نمی‌شود؛ فقط کارگر باید پیگیری کند تا سابقه‌اش ثبت شود.

مدارک جهت شکایت از کارفرما:

شهادت همکاران ، پرینت واریزی‌های بانکی، پیام‌ها و مکاتبات و عکس‌ها و بازرسی تأمین اجتماعی از محل کار حتی یک ترکیب از چند قرینه ساده هم می‌تواند مفید باشد.
بهتر است مدارک را در ۳ دسته جمع کنید:الف) مدارک اصلی قرارداد فیش حقوقی پرینت واریزی ب) مدارک کمکی پیام‌ها عکس‌ها کارت پرسنلی حکم یا معرفی‌نامه ج) شاهد اسم ۲ تا ۳ نفر از همکاران یا سرپرست سابق نحوه مرتب‌سازی مدارک برای اینکه پرونده‌تان قوی‌تر شود: مدارک را به ترتیب تاریخ جمع کنید. از هر مدرک عکس واضح بگیرید. نسخه اصلی را نگه دارید . عکس کارت پرسنلی اثبات حضور در شرکت است .. شهادت همکاران پرینت واریزی‌های بانکی پیام‌ها و مکاتبات عکس‌ها بازرسی تأمین اجتماعی از محل کار حتی یک ترکیب از چند قرینه ساده هم می‌تواند مفید باشد. توصیه عملی بهتر است مدارک را در ۳ دسته جمع کنید: الف) مدارک اصلی قرارداد فیش حقوقی پرینت واریزی ب) مدارک کمکی پیام‌ها عکس‌ها کارت پرسنلی حکم یا معرفی‌نامه ج) شاهد اسم ۲ تا ۳ نفر از همکاران یا سرپرست سابق نحوه مرتب‌سازی مدارک برای اینکه پرونده‌تان قوی‌تر شود:

مدارک را به ترتیب تاریخ جمع کنید. از هر مدرک عکس واضح بگیرید. نسخه اصلی را نگه دارید. یک جدول درست کنید شامل: تاریخ نوع مدرک توضیح اینکه چه چیزی را ثابت می‌کند.

بهترین مسیر برای اینکه بدون اتلاف وقت و با بیشترین شانس موفقیت باشد باید سابقه‌ کارگر در تأمین اجتماعی ثبت شود و حق‌گارکر پایمال نشود، بهترین مسیر عملی معمولاً این ۳ مرحله است. ساده، مستقیم و مطابق روال قانونی. ۱) جمع‌کردن مدارک اشتغال (حتی اگر کم باشد) بر اساس تجربه، تأمین اجتماعی حتی با حداقل مدارک + بازرسی می‌تواند سابقه را ثبت کند. هر چیزی که نشان‌دهنده اشتغال باشد مفید است: واریزی‌های بانکی منظم پیام‌های کاری در گروه های اجتماعی کارگاهها ) عکس در محل کار کارت ورود و خروج شهادت همکاران هر نوع برگه یا فرم کاری هدف: داشتن حداقل ۳–۵ مدرک قابل استناد. ۲) مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی و درخواست بازرسی از کارگاه این مهم‌ترین و تأثیرگذارترین بخش است.

کارگر باید: به شعبه‌ای برود که کارگاه تحت پوشش آن است و اعلام کند که کارفرما او را بیمه نکرده. فرم درخواست بازرسی جهت احراز اشتغال را پر کند. مدارک جمع‌شده را تحویل دهد. بازرس تأمین اجتماعی: به کارگاه مراجعه می‌کند. اشتغال کارگر را تأیید می‌کند. حتی اگر کارفرما همکاری نکند، بازرس می‌تواند گزارش مثبت ثبت کند. در ۹۰٪ موارد، بازرسی کار را حل می‌کند. ۳) بعد از ثبت گزارش، تأمین اجتماعی کارفرما را ملزم به پرداخت بیمه می‌کند این مرحله با کارگر نیست،بلکه با کارفرماست.

سازمان: حق بیمه را با جریمه از کارفرما می‌گیرد، سابقه کارگر را کامل ثبت می‌کند، و نیازی به حضور کارگرنیست مگر برای تکمیل مدارک. نکته: حتی اگر کارفرما قبول نکند،کارگر ضرر نمی‌کند؛ سابقه بر اساس گزارش بازرس ثبت می‌شود. اگر کارفرما مقاومت کند یا کار پیچیده شود راه بعدی: طرح شکایت در اداره کار برای احراز رابطه کاری و مطالبه حق بیمه. اما معمولاً وقتی پرونده به اینجا برسد، کارفرما خیلی نمی‌تواند انکار کند. جمع‌بندی بهترین مسیر جمع‌آوری مدارک اشتغال مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی و درخواست بازرسی ثبت سابقه توسط بازرس و الزام کارفرما به پرداخت حق بیمه در صورت لزوم، شکایت اداره کار (مرحله پشتیبان.
مهلت شکایت کارگر از کارفرما : در ایران بسته به نوعِ حق و موضوع شکایت متفاوت است. قانون کار برای هر مورد زمان مشخصی تعیین کرده. مهلت شکایت کارگر از کارفرما ۱٫ مطالبات مزدی (حقوق، اضافه‌کار، سنوات، عیدی، مرخصی و…) • مهلت ندارد. کارگر هر زمان می‌تواند شکایت کند حتی اگر سال‌ها گذشته باشد باز هم می‌تواند برای دریافت مطالبات معوقه شکایت کند. هیچ مرور زمانی برای این موارد در قانون کار وجود ندارد. ۲٫ شکایت از اخراج، پایان قرارداد یا فسخ یک‌طرفه این مورد مهلت دارد: • ۳۰ روز از تاریخ اخراج یا قطع همکاری اگر کارگر در این بازه در هیأت تشخیص طرح شکایت کند، پرونده قابل رسیدگی است. اگر در ۳۰ روز شکایت نکند، باید عذر موجه داشته باشد تا هیأت تشخیص یا حل اختلاف آن را قبول کند. ۳٫ شکایت درباره حوادث ناشی از کار • طبق رویه، بهتر است در اولین فرصت انجام شود، اما برای دریافت دیه یا خسارت، معمولاً مقررات بیمه‌ای و کیفری اعمال می‌شود که مرور زمان ندارد. ۴٫ بیمه‌ نکردن کارگر • شکایت به اداره کار یا تأمین اجتماعی • مهلت ندارد تأمین اجتماعی حتی برای سال‌های گذشته نیز سابقه را می‌تواند مطالبه و کارفرما را جریمه کند.
مهلت شکایت کارگر از کارفرما در ایران بسته به نوعِ حق و موضوع شکایت متفاوت است. قانون کار برای هر مورد زمان مشخصی تعیین کرده. خلاصه و دقیق‌ترین حالت : مهلت شکایت کارگر از کارفرما ۱٫ مطالبات مزدی (حقوق، اضافه‌کار، سنوات، عیدی، مرخصی و…) • مهلت ندارد. کارگر هر زمان که بخواهد میتواند شکایت کند اگر سال‌ها گذشته باشد باز هم می‌تواند برای دریافت مطالبات معوقه شکایت کند. هیچ مرور زمانی برای این موارد در قانون کار وجود ندارد اما جهت از بین نرفتن مدارک و مستندات هر چه زودتر اقدام کند بهتر است اما در شکایت از : اخراج، پایان قرارداد یا فسخ یک‌طرفه این مورد مهلت دارد: • ۳۰ روز از تاریخ اخراج یا قطع همکاری اگر کارگر در این بازه در هیأت تشخیص طرح شکایت کند، پرونده قابل رسیدگی است. اگر در ۳۰ روز شکایت نکند، باید عذر موجه داشته باشد تا هیأت تشخیص یا حل اختلاف آن را قبول کند. ۳٫ شکایت درباره حوادث ناشی از کار • طبق رویه، بهتر است در اولین فرصت انجام شود، اما برای دریافت دیه یا خسارت، معمولاً مقررات بیمه‌ای و کیفری اعمال می‌شود که مرور زمان ندارد. ۴٫ بیمه‌ نکردن کارگر • شکایت به اداره کار یا تأمین اجتماعی • مهلت ندارد تأمین اجتماعی حتی برای سال‌های گذشته نیز سابقه را می‌تواند مطالبه و کارفرما را جریمه کند.

باید کجا و چگونه شکایت کنید:

برای شکایت کارگر از کارفرما در ایران، مسیر معمول این است: ۱) مرجع اصلی: اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی بسته به موضوع شکایت، اول باید به اداره کار محل انجام کار مراجعه کرد؛ یعنی جایی که محل کار یا کارگاه آنجاست، نه لزوماً محل سکونت. موضوعاتی که معمولاً اینجا رسیدگی می‌شود: حقوق و مزایا و مطالبات معوقه ، بیمه نکردن ، اضافه‌کاری ، عیدی و سنوات ، اخراج، تعلیق، فسخ قرارداد و بازگشت به کار ۲) نحوه ثبت شکایت روش حضوری: مراجعه به اداره کار شهر/منطقه مربوط از واحد روابط کار / هیأت تشخیص در فرم شکایت: مشخصات کارگر و کارفرما ، آدرس کارگاه ، نوع شکایت ، مدت اشتغال و … در شکایت ثبت می‌شود و برای جلسه رسیدگی وقت می‌دهند
روش غیرحضوری: در بعضی شهرها یا برای بعضی خدمات، از طریق سامانه روابط کار هم می‌شود درخواست و یا دادخواست را ثبت کرد.

قراردادکار، فیش حقوقی یا پرینت واریز ، پیامک‌ها، چت‌ها، ایمیل‌ها کارت ورود و خروج لیست ، بیمه ، شهادت همکاران ، حکم اخراج یا استعفا هر مدرکی که رابطه کارگری و کارفرمایی را ثابت کند ۴)

روند رسیدگی ثبت شکایت :

دعوت از کارگر و کارفرما و جلسه در هیأت تشخیص، و صدور رأی؛ اگر یکی از طرفین اعتراض کند، پرونده به هیأت حل اختلاف می‌رود در بعضی موارد رأی قابل پیگیری در دیوان عدالت اداری هم هست ۵) اگر موضوع بیمه باشد علاوه بر اداره کار، می‌توانید به سازمان تأمین اجتماعی هم مراجعه کنید اگر کارفرما بیمه رد نکرده باشد، تأمین اجتماعی می‌تواند بررسی و مطالبه کند. ۶) اگر کارفرما همکاری نکند مهم نیست شکایت را ثبت کنیدو اگر مدارک کم دارید، باز هم می‌توانید اقدام کنید هیأت با شهود، قرائن و اسناد جانبی هم بررسی می‌کند. و براساس ماده ۱۴۸ قانون کار و ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی ، کارفرما موظف به بیمه کردن کارگران است و در صورت عدم پرداخت حق بیمه کارگر توسط کارفرما، مطابق ماده ۱۸۳ قانون کار ، کارفرما به پرداخت جریمه مربوطه محکوم شده و میزان جریمه تقدی معادل دو تا ده برابر حق بیمه مربوطه محکوم شده و میزان جریمه تأخیر در پرداخت به صورت ماهانه محاسبه خواهد شد. در صورت استمرار در عدم پرداخت حق بیمه کارگر، جرایم سالانه افزایش خواهد یافت.

پایان پیام/

نویسنده: آزاده رضایی کارشناس ارشد حقوق بین الملل
مدیرعامل موسسه ساعیان حق مدار ماد