خبرنگاری؛ رسالتی الهی و پیامبرانه | خبرنگار؛ رزمنده‌ای بدون مرز در جبهه روایت | ضرورت بازتعریف جایگاه خبرنگار

محمدرضا سوقندی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم، در گفت‌وگو با خبرنگار صالح نگاردر قم؛ به مناسبت روز خبرنگار، ضمن تبریک این روز و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای خبرنگار و رسانه، اظهار داشت: باید یاد و خاطره همه شهیدان، به‌ویژه شهدای خبرنگار جبهه مقاومت در فلسطین، لبنان و ایران و همچنین شهدای رسانه استان قم را گرامی بداریم.

وی با اشاره به شهدای رسانه قم افزود: یاد و خاطره شهید لاریجانی، شهید سلیمی و دیگر شهدای رسانه‌ای که در این مسیر به شهادت رسیده‌اند، باید گرامی داشته شود.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم همچنین از فعالیت‌های خبرگزاری رسا تقدیر کرد و گفت: خبرگزاری رسا در راستای اهداف رسانه انقلاب اسلامی و ایجاد ارتباط میان حوزه دین و حوزه خبر، گام‌های مؤثری برداشته است.

ضرورت بازتعریف جایگاه خبرنگار

سوقندی با تأکید بر ضرورت بازتعریف جایگاه خبرنگار اظهار داشت: خبرنگار در نگاه سنتی جریان روشنفکری و روشنگری که در حوزه رسانه و به معنای غربی آن شکل گرفته، بیشتر به دنبال روایت وقایع و در بهترین حالت بیان حقایق بوده است، اما امروز خبرنگار در چارچوب یک نظام رسانه‌ای، مهم‌ترین عنصر و مؤلفه حوزه رسانه به شمار می‌رود.

وی افزود: درست است که فناوری و تکنولوژی امروز نقش مؤثری در اطلاع‌یابی، اطلاع‌رسانی و روایتگری دارند، اما مهم‌ترین نقش همچنان از آنِ انسان است. 

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم تصریح کرد: برخلاف نگاه نظام‌های سکولار و نظام‌های مبتنی بر فرهنگ غرب که تلاش می‌کنند نقش و دخالت انسان را در حوزه رسانه کمرنگ کرده و ربات‌ها، تکنولوژی و فناوری را جایگزین نقش انسان کنند، در فرهنگ دینی، انسان جایگاه محوری خود را در عرصه رسانه حفظ می‌کند.

خبرنگاری؛ رسالتی الهی و پیامبرانه

سوقندی با اشاره به جایگاه خبر و اطلاع‌رسانی در فرهنگ اسلامی گفت: در فرهنگ اسلامی و تاریخ و تمدن اسلامی، با توجه به نگاه وحیانی و تعریفی که قرآن کریم، متون دینی، پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) ارائه کرده‌اند، خبر و خبرنگاری یک رسالت الهی و پیامبرانه است.

وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین القاب و عناوین برای انبیای الهی، «نبی»است و واژه «نبی» با حوزه خبر و اطلاع‌رسانی ارتباط دارد؛ چنان‌که در قرآن کریم سوره‌ای به نام «نبأ» داریم.

سوقندی افزود: یکی از مهم‌ترین رسالت‌های انبیا، امانت‌داری در حفظ و نگهداری خبر و رساندن آن به مخاطبان با مخاطب‌شناسی است.

وی با اشاره به مفهوم «بلاغ» اظهار داشت: پیامبران مهم‌ترین وظیفه‌شان بلاغ است و بلاغ و تبلیغ از مفاهیم مهم دینی و از رسالت‌های مهم پیامبرانه به شمار می‌رود؛ به این معنا که مخاطب شناخته شود، فهم مخاطب دریافت شود و متناسب با مخاطب، پیام تولید و ابلاغ شود. 

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم با بیان اینکه خبر و تبلیغ در یک شبکه معنایی قرار می‌گیرند، گفت: موضوع خبر، اطلاع‌یابی و اطلاع‌رسانی با موضوع تبلیغ و بلاغ که رسالت انبیاست، در یک خانواده و گروه از شبکه معنایی قرآن کریم قرار می‌گیرد.

وی افزود: با توجه به اینکه رسالت دین، رسالتی جهانی است، نگاه ما به خبر و خبرنگار نیز باید در یک تراز جهانی باشد.

سوقندی تصریح کرد: امروز خبرنگاران را از نظر جغرافیایی به محلی، منطقه‌ای، کشوری و بین‌المللی تقسیم می‌کنند، اما در فرهنگ دینی، رسالت خبرنگار اصالتی مخاطب‌محور و انسان‌محور دارد.

وی ادامه داد: همان‌گونه که قرآن کریم برای همه بشریت نازل شده و پیام‌های الهی برای بشریت تا آخرالزمان استمرار دارد، رسالت قرآن کریم نیز هم جهان‌شمول و هم انسان‌شمول است؛ یعنی هم جهانی و هم جاودانی است و برای همه نسل‌ها و عرصه‌های زندگی بشر پیام دارد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم اظهار داشت: خبرنگار در این نظام رسانه‌ای، جایگاه، پایگاه و منزلتش فراتر از زمان و مکان تعریف می‌شود. درست است که خبرنگار برای تولید خبر نیازمند حضور در مکان، به معنای جغرافیا، و نقش‌آفرینی در زمان، به معنای تاریخ است، اما مهم‌تر از همه این‌ها، منزلت خبرنگار در رسالت خود، محتوای خبر، تولید خبر و مخاطب‌شناسی تعریف می‌شود 

خبرنگار تراز انقلاب؛ برخوردار از دانش میان‌رشته‌ای

سوقندی با بیان اینکه خبرنگار به یک کارگزار رسانه‌ای و مهم‌ترین عنصر مؤثر در حوزه رسانه تبدیل می‌شود، گفت: خبرنگار باید مجموعه‌ای از دانش‌ها را در اختیار داشته باشد؛ چراکه رسانه صرفاً یک رشته دانشگاهی یا حرفه‌ای نیست، بلکه یک دانش بین‌رشته‌ای و میان‌رشته‌ای است.

وی افزود: رسانه یک رسالت همگانی و عمومی دارد و بر این اساس، خبرنگار علاوه بر دانش حرفه‌ای، به مجموعه‌ای از دانش‌ها نیازمند است؛ از جمله جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و دانش حوزه تخصصی خود.

سوقندی ادامه داد: خبرنگاران بر اساس حوزه فعالیت به حوزه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و دفاعی و دیگر حوزه‌ها تقسیم می‌شوند و خبرنگار باید در حوزه تخصصی خود از دانش کافی برخوردار باشد تا بتواند رسالت خود را به‌درستی ایفا کند.

وی یکی از شاخص‌های خبرنگار تراز انقلاب اسلامی را نگاه جهانی دانست و اظهار داشت: خبرنگار باید نگاه خود را در سطح بین‌المللی و جهانی تعریف کند و این امر نیازمند اشراف اطلاعاتی و اشراف علمی است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم شاخص دیگر را توان دانش‌سازی و برخورداری از تخصص و تبحر در دانش‌های میان‌رشته‌ای و بین‌رشته‌ای عنوان کرد و گفت: با توجه به عصر جدید که فناوری، هوش مصنوعی و مجموعه‌ای از تکنولوژی‌ها به خدمت رسانه آمده‌اند و رسانه‌ها دانش‌محور و فناورمحور شده‌اند، خبرنگار نیز باید توان بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها را داشته باشد.

وی بر ضرورت توانمندسازی خبرنگاران تأکید کرد و افزود: خبرنگار تراز انقلاب اسلامی با توجه به اهداف جهانی انقلاب اسلامی، به مجموعه‌ای از توانمندی‌های علمی، فکری و عملی نیاز دارد تا بتواند رسالت خود را ایفا کند.

خبرنگار؛ رزمنده‌ای بدون مرز در جبهه روایت

سوقندی با بیان اینکه خبرنگار تراز انقلاب اسلامی را می‌توان «رزمنده بدون مرز»، «پاسدار بدون مرز» و «مجاهد عرصه جهاد» دانست، اظهار داشت: همان‌گونه که یک مجاهد، مبارز و مقاوم نیازمند بینش، دانش و توانمندی متناسب با میدان مبارزه است، خبرنگار نیز باید با چنین بینش، دانش و عملی وارد عرصه شود و در حد یک مجاهد حضور فعال داشته باشد؛ یک مجاهد عالم، عامل، فعال و کنشگر.

وی با اشاره به ضرورت شناخت موقعیت و مواضع دشمن گفت: خبرنگار باید آنچه را دشمن در این جبهه و در این مبارزه انجام می‌دهد، به‌درستی بشناسد؛ چراکه امروز با جنگی ترکیبی مواجه هستیم که مجموعه‌ای از عوامل آشکار، پنهان و نامرئی را دربرمی‌گیرد.

سوقندی افزود: شناخت شیوه‌های دشمنی دشمن، یکی از الزامات خبرنگار تراز انقلاب اسلامی است. یک مجاهد در عرصه مقابله با دشمن، نیازمند سلاح متناسب است و اگر دشمن از قدرت سخت، نیمه‌سخت و از همه مهم‌تر در جنگ ترکیبی و رسانه‌ای از قدرت نرم بهره می‌گیرد، خبرنگار نیز به عنوان کارگزار جبهه مبارزه و مقاومت باید به سلاح متناسب با این میدان مجهز باشد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم تأکید کرد: خبرنگار باید به قدرت نرم مجهز باشد تا بتواند در مقابل جنگ نرم، نقش فعال و کنشگر داشته باشد و نه نقش انفعالی.

وی گفت: خبرنگار باید با تحلیل، شناخت و به‌کارگیری سلاح مناسب در جنگ، مهندسی و نقشه دشمن و جبهه او را در بخش‌های آشکار، پنهان و نامرئی بشناسد و به‌موقع و در زمان مناسب، موضع فعال و مجاهدانه داشته باشد.

سوقندی افزود: اگر خبرنگار تأخیر کند، چه‌بسا روایت نیز به تأخیر بیفتد؛ بنابراین یکی از ویژگی‌های خبرنگار، اقدام به‌موقع و متناسب است. 

وی ادامه داد: اگر دشمن در بزرگراه‌ها حرکت می‌کند و به‌صورت تهاجمی پیش می‌رود، خبرنگار جبهه انقلاب اسلامی و خبرنگار تراز انقلاب اسلامی نمی‌تواند در کوره‌راه‌ها و حاشیه‌ها حرکت کند، بلکه باید در متن حوادث و وقایع حضور داشته باشد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم تصریح کرد: خبرنگار نباید حالت انفعالی داشته باشد؛ بلکه نه‌تنها باید حالت تدافعی داشته باشد، بلکه باید در برابر تهاجم رسانه‌ای دشمن، از ابزارهای متناسب بهره بگیرد و حضور فعال و اثرگذار داشته باشد.

ضرورت تجهیز خبرنگاران به فناوری‌های روز

سوقندی با تأکید بر ضرورت تسلط خبرنگار بر فناوری‌های روز اظهار داشت: وقتی دشمن از تکنولوژی و فناوری بهره می‌گیرد، خبرنگار نیز باید خودش را به ابزار روز و فناوری‌ها مسلح کند و بر فناوری‌ها و نحوه بهره‌گیری از آنها تسلط داشته باشد.

وی افزود: این تسلط هم در حوزه اندیشه‌مندسازی و هم در حوزه توانمندسازی است و صاحبان رسانه‌ها، مدیران رسانه‌ها، مدیران فرهنگی، سیاست‌گذاران و مسئولان این بخش نیز باید بسترها، تسهیلات و امکانات لازم را در اختیار خبرنگاران قرار دهند تا آنان بتوانند از توانمندی‌های خود با سلاح مناسب، در زمان مناسب و به‌موقع استفاده کنند.

سوقندی با تأکید بر ضرورت حقیقت‌گویی در عرصه رسانه گفت: خبرنگار باید همیشه روایتگر حقایق باشد و در مقابل جبهه دشمن که به شیوه‌های غلط و خارج از چارچوب‌های بشری و اخلاقی متوسل می‌شود، پیام حق و حقیقت را منتقل کند و زبان حق و حقیقت باشد.

وی افزود: امروز برای دفاع از حق و حقیقت، باید زبان حقیقت گشوده شود و راه حق گشوده شود و جان‌هایی که طالب پیام‌های الهی، فطری و جاودانه هستند، سیراب شوند؛ وگرنه دشمن با تحلیل‌های خود و به‌کارگیری ابزارهای مختلف می‌تواند بر اذهان اثر بگذارد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم در پایان اظهار داشت: مجموعه این شرایط، عوامل و شاخص‌ها می‌تواند از خبرنگار تراز انقلاب اسلامی، یک مجاهد، یک رزمنده بدون مرز و یک عنصر فعال و تهاجمی در مقابل جنگ ترکیبی بسازد؛ خبرنگاری که همان‌گونه که رزمندگان و مدافعان در میدان، مردم در خیابان، عده‌ای در جبهه دیپلماسی و عده‌ای دیگر در جبهه خدمت، اقتصاد و سیاست مشغول مجاهده و مبارزه هستند، در عرصه رسانه نیز رسالت خود را بشناسد و به‌درستی عمل کند.

وی خاطرنشان کرد: در مقابل جبهه دشمن که از همه ابزارها بهره می‌گیرد، خبرنگاران باید هم رسالت خود را بشناسند و هم به‌درستی عمل کنند تا دشمن، همان‌گونه که تاکنون در جبهه‌های مختلف منکوب، منزوی و گرفتار شده است، در جبهه روایتگری، کار رسانه‌ای و خبری و در به‌کارگیری و مخاطب قرار دادن اذهان در عالم و در منظر جهانیان نیز با شکست مواجه شود و ان‌شاءالله در این جبهه نیز شاهد پیروزی قاطع، کامل و عاجل باشیم. 

پایان خبر/