سختگیری قانونی، به تنهایی کافی نیست

پیام اخیر پلیس مبارزه با مواد مخدر فراجا درباره مجازات‌های سنگین کشور عراق برای حمل، نگهداری، خرید، فروش و مصرف مواد مخدر، هشداری جدی برای زائران و مسافران است؛ هشداری که باید آن را جدی گرفت و به قوانین کشور میزبان احترام گذاشت

اما ممکن است برای برخی این پرسش پیش بیاید که آیا با وجود چنین قوانین سختگیرانه‌ای، اعتیاد در عراق به صفر رسیده است؟ پاسخ واقع‌بینانه این است که خیر
تجربه عراق و بسیاری از کشورهای دیگر نشان می‌دهد که هرچند مجازات‌های سنگین می‌تواند نقش بازدارنده داشته باشد و هزینه ارتکاب جرم را افزایش دهد، اما به تنهایی قادر به از بین بردن پدیده اعتیاد نیست. اعتیاد تنها یک مسئله حقوقی و انتظامی نیست؛ بلکه ریشه در مسائل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و روانی نیز دارد.
به همین دلیل، حتی کشورهایی که برخوردهای سختگیرانه‌ای با جرائم مرتبط با مواد مخدر دارند، همچنان با چالش مصرف و قاچاق مواد مخدر روبه‌رو هستند. آنچه می‌تواند این آسیب را کاهش دهد، مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه قانون، آموزش، فرهنگ‌سازی، پیشگیری، درمان و حمایت‌های اجتماعی است.
در واقع، پیام فراجا بیش از آنکه مقایسه‌ای میان دو کشور باشد، یادآور این نکته مهم است که زائران باید نسبت به قوانین عراق آگاهی کامل داشته باشند و از همراه داشتن هرگونه مواد مخدر یا داروهای ممنوعه خودداری کنند؛ چرا که در این کشور، قانون در این زمینه با حساسیت و قاطعیت اجرا می‌شود.
در نهایت، تجربه جهانی نشان می‌دهد که مبارزه مؤثر با مواد مخدر زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که اقتدار قانونی در کنار آگاهی‌بخشی، امیدآفرینی اجتماعی، تقویت بنیان خانواده و دسترسی به خدمات درمانی قرار گیرد. در چنین شرایطی، نه‌تنها با جرم، بلکه با ریشه‌های شکل‌گیری آسیب نیز مقابله خواهد شد.

نویسنده:هوشنگ رزم دیده
مدیرعامل موسسه مردم نهاد صعود بنیاد سبز پیشگیری از آسیب های اجتماعی